menuBttnsearchBttnemailBttn

Hoogsensitieve kinderen

Geplaatst: dinsdag, 27 december 2016 Aantal keer bekeken 1633

Hoogsensitieve

Hoogsensitieve kinderen merken veel op in hun omgeving, denken diep na over alles en wachten met iets doen totdat ze het zelf veilig genoeg vinden. Hoe weet je of een kind hoogsensitief is?

Wat zijn hoogsensitieve kinderen?
Hoogsensitieve kinderen nemen veel waar. Ze herkennen de kleinste veranderingen en details, bijvoorbeeld een poster in het klaslokaal die verhangen is of het nieuwe T-shirt dat je aanhebt. Zowel thuis als op school observeren ze voortdurend. Om goed te kunnen zien wat er gebeurt nemen ze meestal niet direct actief deel aan een situatie, ze staan liever eerst op enige afstand toe te kijken. Ook in situaties met sociale interactie zijn ze oplettend. Ze weten bijvoorbeeld precies te benoemen wat er in een bepaalde situatie gebeurd is, ook als dat inmiddels lang geleden is. Op school observeren hoogsensitieve kinderen bijvoorbeeld nauwkeurig welke kinderen de neiging hebben om fel te reageren. Ze weten vervolgens precies wat ze bij deze kinderen beter kunnen laten, om niet zelf met die felle reactie geconfronteerd te worden. Ze denken diep na over oorzaak en gevolg.

Veel opmerken en diep reflecteren
Amerikaans psycholoog Elaine N. Aron, de grondlegster van het begrip hoogsensitiviteit, noemt twee aspecten kenmerkend voor een hoogsensitief kind: ‘de neiging veel op te merken’ en ‘diep te reflecteren alvorens te handelen’ (Het hoog sensitieve kind, 2004, p. 23). Door de combinatie van beide aspecten kan een hoogsensitief kind angstig lijken. Wanneer op school verteld wordt over een heftige storm in Frankrijk waarbij caravans geraakt werden door vallende bomen en een persoon daardoor is overleden, denkt het kind daar diep over na en betreft het gebeuren op zijn eigen situatie. ‘s Avonds in bed komen de tranen: het kind wil niet op vakantie, want ‘stel je voor dat ook op onze caravan een boom valt, zijn we dan allemaal dood?’. In feite is vooral sprake van behoedzaamheid, omdat het kind weet wat er allemaal kan gebeuren.

Hoogsensitieve kinderen voelen zich het meest op hun gemak bij volwassenen die voortdurend rustig en oprecht met hen omgaan. Dan durven ze zichzelf te laten zien en blijken het spontane, communicatieve, sociale, creatieve en intelligente kinderen die veel te vertellen hebben. Verhef je echter regelmatig je stem, reageer je wel eens boos of heb je de neiging steeds weer te corrigeren, waardoor nadruk komt te liggen op dat wat niet goed gaat (“Zit nou toch eindelijk eens stil”, “Doe eens normaal”, “Je werk is niet netjes genoeg”), dan zal een hoogsensitief kind zich onvoldoende veilig bij je voelen.

Emotionele beleving
Hoogsensitieve kinderen lijken een sterke emotionele beleving te koppelen aan de dingen die ze opmerken. Mogelijk hebben ze dat op een bepaalde manier nodig. Alsof dat wat ze waarnemen waarde en betekenis voor hen heeft wanneer ze er een innerlijke reactie bij ervaren. Iedere indruk lijkt iets los te maken, of dat nu vreugde, verdriet, afschuw, schrik, angst, verbazing, verwondering of wat dan ook is. Ze zoeken indrukken op en halen deze diep naar binnen, door ze tot een onderdeel van hun innerlijke beleving te maken. Maar te veel indrukken achter elkaar, of een te heftige indruk ineens, kan tot uitputting leiden. Het kind raakt zo vol, dat het minder goed gaat functioneren. Er ontstaat, wat Elaine Aron noemt, ‘overprikkeling’. Dat kan zich uiten in teruggetrokken of juist heel druk gedrag, woedeaanvallen, hangerigheid, op zichzelf willen zijn, huilen, boosheid of concentratieproblemen.

Kenmerken
Onderstaande kenmerken zijn vooral gericht op emotionele oorzaken en gevolgen, en leggen nogal wat nadruk op overprikkeling. Daardoor ontstaat de indruk dat problemen rondom hoogsensitiviteit vooral te maken hebben met ‘te open staan’ voor indrukken en daardoor snel overprikkeld raken. Maar in de praktijk merken ouders en leerkrachten dat hoogsensitiviteit meer is dan dat.

Hieronder volgen de kenmerken zoals Elaine Aron die noemt in haar boek Het hoog sensitieve kind, alsmede de kenmerken zoals LiHSK die hanteert naar aanleiding van vele ervaringsverhalen van ouders en leerkrachten. Deze kunnen worden gezien als een toevoeging of verduidelijking op de wetenschappelijk bepaalde kenmerken van Aron.

• snel schrikken
• last hebben van kleren die kriebelen, naden in sokken of kledingmerkjes tegen de huid
• niet houden van verrassingen
• meer leren van een vriendelijke terechtwijzing dan van strenge straf
• lijkt gedachten te kunnen lezen
• moeilijke woorden gebruiken voor de leeftijd
• elk vreemd geurtje ruiken
• een scherpzinnig gevoel voor humor hebben
• zeer intuïtief lijken
• moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag
• moeite hebben met grote veranderingen
• wil zich verkleden als de kleren nat of zanderig zijn geworden
• veel vragen stellen
• perfectionistisch zijn
• oog hebben voor het verdriet van anderen
• van rustige spelletjes houden
• diepzinnige, beschouwende vragen stellen
• zeer gevoelig zijn voor pijn
• slecht kunnen tegen een luidruchtige omgeving
• oog hebben voor detail (iets dat van plaats is veranderd, een verandering in iemand uiterlijk)
• eerst kijken of het veilig is alvorens ergens in te klimmen
• het best presteren wanneer er geen vreemden bij zijn
• de dingen intensief beleven

Elaine Aron geeft aan dat een kind hoogsensitief is wanneer dertien of meer vragen van toepassing zijn. Maar ook wanneer slechts één of twee vragen in extreme mate waar zijn geldt een kind als hoogsensitief.

Daarbij dient opgemerkt te worden dat kinderen met een gedragsstoornis (zoals ADHD, ADD, PDD-nos) vaak een beeld vertonen waarin zeker twee tot vijf van de zojuist genoemde kenmerken waar zijn. Ouders, en ook leerkrachten, dienen zich te realiseren dat dit niet betekent dat de diagnose betreffende de gedragsstoornis onjuist is, dus dat het kind hoogsensitief zou zijn in plaats van ADHD (of PDD-nos, of…) te hebben. Zowel gedragsstoornissen als hoogsensitiviteit zijn slechts te diagnosticeren naar aanleiding van het complete beeld dat een kind laat zien in zijn of haar gedrag, en niet naar aanleiding van enkele losse kenmerken.
Een kind met ADHD bijvoorbeeld zal kunnen scoren op de punten: ‘last hebben van kleren die kriebelen’, ‘elk vreemd geurtje ruiken’, zeer intuïtief lijken’, ‘moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag’ en ‘de dingen intensief beleven’ – maar daarmee vertoont het kenmerken die (ook) passen binnen het beeld van ADHD. Een kind met PDD-nos zal kunnen scoren op: ‘snel schrikken’, ‘last hebben van kleren die kriebelen’, ‘niet houden van verrassingen’, ‘elk vreemd geurtje ruiken’, ‘moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag’, ‘moeite hebben met grote veranderingen’, ‘zeer gevoelig zijn voor pijn’ en ‘slecht kunnen tegen een luidruchtige omgeving’ – maar dat zijn kenmerken die (ook) passen binnen het beeld van PDD-nos.

Bron: LiHSK (landelijk informatiepunt hoogsensitieve kinderen)

Wil je weten of jouw kind ook hoogsensitief is? Doe hier een test.

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn